آشنایی با استان مرکزی:
 
استان مرکزی به مرکزیت شهر اراک؛ تقریبا در مرکز ایران بین مدارهای 33 درجه و 30 دقیقه تا 35 درجه و 35 دقیقه‌ی پهنای شمالی و 48 درجه و 57 دقیقه تا 51 درجه ی درازای خاوری از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این استان از شمال به استان های تهران و قزوین، از باختر به استان همدان، از جنوب به استان های لرستان و اصفهان و از خاور به استان های تهران، قم و اصفهان محدود است. در قسمت های مختلف استان مرکزی آب و هواهای متنوع نیمه بیابانی، معتدل کوهستانی و سرد کوهستانی وجود دارد. این استان با مساحتی معادل4.۲۹کیلومتر مربع حدود ۱،۸۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده و از لحاظ ویژگی های توپوگرافی 91/33 درصد مساحت آن را کوه ها، 93/14 درصد مساحت آن را تپه ها و 76/13 درصد را فلات و مابقی را دشت‌ها تشکیل می دهند.

این استان از آب و هوای بیابانی، معتدل کوهستانی و سرد کوهستانی برخوردار است. تنوع اقلیمی و آب و هوایی استان ناشی از نوسانات ارتفاعی آن است بطوریکه اختلاف ارتفاع بین پست ترین نقطه دشت ساوه (950 متر از سطح دریا) و بلند ترین نقطه قله شهباز (3388 متر از سطح دریا) حدود 2400 متر است. بنابراین اختلاف سطح موجود سبب تنوع در آب و هوای استان گردیده است. میزان رطوبت هوا در شهرستان های استان یکسان نیست. در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب بصورت برف و در کم ارتفاع بیشتر بصورت باران است. میانگین بارش سالیانه از 170 میلیمتر در دشت ساوه و برخی از نواحی جنوب شرقی استان تا 450 میلیمتر در ارتفاعات بالای 2000 متر متغیر است. میانگین سالانه دما نیز از 18 درجه سانتیگراد در دشت ساوه تا 4 درجه سانتیگراد در ارتفاعات تفاوت نشان میدهد. سردترین مناطق این استان، شهرستان های سربند، شازند و اراک هستند که متوسط روز های یخبندان در زمستان از 65 روز تا 120 روز می باشد.

استان مرکزی در روزگار هخامنشیان بخشی از ایالت مادها و قسمتهایی از جنوب آن بخشی از سرزمین الیمائیس بشمار میرفته است. این استان در شمار کوست خوربران یعنی جایی که خورشید از آنجا می رود شامل عراق، کرمانشاهان، کردستان، همدان و دیگر ولایات ایرانشهر بوده است. در تقسیمات کشوری روزگار مغول ها، این ناحیه عراق عجم نامیده می‌شد و در قرن هفتم هجری قمری این منطقه کوهستان یا قهستان (جبال) عراق معروف بوده است. در دوران اولیه شکل گیری شهر های استان ، کلیه شهر ها بصورت واسط و رابط میان سه شهر بزرگ همدان، اصفهان و ری عمل می کرده اند.

استان مرکزی به لحاظ فرهنگی و مذهبی یکی از مراکز اصلی تربیت و پرورش اندیشمندان، شعرا، عرفا، سیاستمداران و بزرگان محسوب می شود. از مشاهیر و علمای بزرگ دینی، ادبی و فرهنگی این سرزمین می توان به حضرت امام خمینی (ره)، فخرالدین عراقی، میزرا ابوالقاسم قائم مقام، میرزا حسن آشتیانی، عباس اقبال آشتیانی، میرزا تقی خان امیر کبیر، قائم مقام فراهانی، پروفسور حسابی، حضرت آیت ا.. اراکی، ملا احمد نراقی و ملا مهدی نراقی و بسیاری از علمای طراز اول دیگر اشاره کرد.

احداث این استان به طور رسمی و با مرکزیت شهرستان اراک فعلی به دوره قاجار و سلطنت فتحعلی‌شاه می‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار در بلوک عراق قسمت زیادی از محدوده استان مرکزی به علت وسعت زیاد و جمعیت فراوان همواره نا امن بود. در زمان فتحعلی‌شاه قشونی به نام عراق تشکیل شد و «یوسف‌خان گرجی» از فتحعلی‌شاه تقاضا کرد تا برای این قشون یک قلعه نظامی احداث کند. این قلعه «سلطان‌آباد» خوانده شد و بنای اولیه شهر در سال (1231 ش) به پایان رسید. شهرستان اراک بعنوان مرکز استان قبل از سال 1317 خورشیدی به نام عراق و پیش از آن به اسم سلطان‌آباد و در بدو امر عنوان قلعه سلطان‌آباد را داشته است.
^